Διαπραγματεύσεις «θρίλερ» για το τέλος του πολέμου: Τι θέλουν Ιράν, ΗΠΑ, Ισραήλ και κράτη του Κόλπου

Αντιφατικά είναι τα μηνύματα που έρχονται σχεδόν από όλες τις πλευρές γύρω από τις διαπραγματεύσεις για τη λήξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ή όπως… βαφτίζονται οι συνομιλίες, είτε γίνονται απευθείας, είτε μέσω «τρίτων», αφού τη μία στιγμή επιβεβαιώνονται και την άλλη διαψεύδονται με μόνο βέβαιο τα εκατέρωθεν χτυπήματα που συνεχίζονται στο πεδίο. Μάλιστα, ο Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας του Ιράν ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν κοντά στο πυρηνικό εργοστάσιο Μπουσέρ του Ιράν.

Τις τελευταίες ώρες το μωσαϊκό του πολέμου δείχνει να διαφοροποιείται, καθώς, έρχονται αποκαλύψεις γύρω από το ρόλο και άλλων χωρών του Κόλπου ως προς τα ζητούμενά τους με τα πιο ισχυρά κράτη να ζυγίζουν της εμπλοκή τους κατά του Ιράν.

Ο Ντόναλντ Τραμπ που είδε τους Αμερικανούς που τον στηρίζουν στον πόλεμο να μειώνονται στο 35%, σε νέες δηλώσεις του, εξέφρασε την απόλυτη αισιοδοξία του για την έκβαση των συνομιλιών, καθώς όπως είπε: «Το Ιράν δεν έχει πια ηγεσία. Εμείς μιλάμε με τα σωστά άτομα και αυτά μας έκαναν ένα πολύ ωραίο δώρο, που έχει να κάνει με το πετρέλαιο.

Θέλουν πολύ τη συμφωνία και αποδέχτηκαν να μην αποκτήσουν ποτέ πυρηνικά όπλα», είπε ο πρόεδρος των ΗΠΑ που την ίδια ώρα φέρεται να στέλνει επιπλέον 3.000 επίλεκτους πεζοναύτες στην περιοχή με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Η πρόταση των 15 σημείων

Την ίδια ώρα οι ΗΠΑ φέρονται να έχουν υποβάλει στο Ιράν μια πρόταση 15 σημείων για την πιθανή συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, η οποία περιλαμβάνει πολλά από τα ίδια αιτήματα που διατύπωσαν κατά τον τελευταίο γύρο συνομιλιών για τα πυρηνικά στη Γενεύη, σύμφωνα με αμερικανικές και ισραηλινές πηγές που επικαλείται το Αxios.

Το προτεινόμενο σχέδιο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:

• πλήρη παύση του εμπλουτισμού ουρανίου,
• ενισχυμένους ελέγχους από τον United Nations,
• περιορισμούς στο βαλλιστικό πρόγραμμα,
• και μείωση της υποστήριξης προς ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή.

Ο απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ δήλωσε στον Τραμπ ότι οι Ιρανοί συμφώνησαν σε πολλά βασικά σημεία, συμπεριλαμβανομένης της εγκατάλειψης του αποθέματος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού. Αυτό θα αποτελούσε σημαντική παραχώρηση, αλλά δεν είναι σαφές αν κάποιος αρμόδιος στην Τεχεράνη έχει πράγματι αποδεχτεί αυτή την απαίτηση, αναφέρει το δημοσίευμα.

Την ίδια ώρα, το Τελ Αβίβ συνεχίζει να δηλώνει ανοιχτά, ότι όπως και αν καταλήξουν οι συζητήσεις των διπλωματών, ο Ισραηλινός Στρατός δεν πρόκειται να σταματήσει τα χτυπήματα τόσο κατά του Ιράν, όσο και κατά του Λιβάνου.

Παράλληλα, η Τεχεράνη φαίνεται όλο και πιο έτοιμη να συζητήσει για βιώσιμη πρόταση, ενώ υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ενημέρωσε κρυφά τον απεσταλμένο των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, ότι ο Ανώτατος Ηγέτης Μοτζταμπά Χαμενεΐ ενέκρινε συνομιλίες για την επίτευξη πιθανής συμφωνίας, όπως ανέφερε το Al Arabiya, επικαλούμενο την ισραηλινή εφημερίδα Yedioth Ahronoth.

Η ασάφεια στα «θέλω» του Τραμπ

Σύμφωνα με μια ανάλυση του CNNi, η κάθε πλευρά στέκεται στα δικά της «θέλω» και κανείς δεν γνωρίζει εάν όλα αυτά θα… συναντηθούν κάποια στιγμή σε ένα κομμάτι χαρτί με τις υπογραφές τους από κάτω.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ασαφείς ως προς τους άμεσους στόχους τους, αλλά εδώ και δεκαετίες επιδιώκουν να αλλάξουν τη «συμπεριφορά» του Ιράν και επιδιώκουν να αποσπάσουν αυστηρές εγγυήσεις ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δεν θα αναπτύξει ούτε πρόγραμμα πυρηνικών όπλων, ούτε θα συνεχίσει να υποστηρίζει πληρεξούσιους που στοχεύουν το Ισραήλ.

Η Ουάσινγκτον στοχεύει επίσης να επιβάλει αυστηρούς περιορισμούς στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, επιδεικνύοντας παράλληλα επαρκή στρατιωτική ισχύ για να αποτρέψει τους μελλοντικούς Ιρανούς ηγέτες από το να αμφισβητήσουν την περιφερειακή τάξη.

Πώς θα «σώσει την παρτίδα» η Τεχεράνη

Σε μια είδηση που αποκάλυψαν πακιστανικά ΜΜΕ και αναπαρήγαγε η Repubblika, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, πέταξε από την Τεχεράνη στην Ισλαμαμπάντ με την έγκριση αμερικανικών και ισραηλινών αρχών. Αυτό συνδυάζεται με τις διαπραγματεύσεις που αναμένεται να γίνουν στο Πακιστάν.

Τι επιδιώκει όμως το Ιράν μέσα από αυτές τις συνομιλίες; Μέσα από μια συμφωνία με τις ΗΠΑ να περάσει στο προσκήνιο, διασφαλίζοντας την επιβίωσή του. Για χρόνια, παρακολουθούσε τα αραβικά κράτη του Κόλπου να ευημερούν υπό την αιγίδα ασφαλείας των ΗΠΑ, ενώ η Ισλαμική Δημοκρατία υπέμεινε όλες τις κυρώσεις που παραλύουν.

Από αυτή την οπτική γωνία, η Τεχεράνη στοχεύει να αξιοποιήσει τον έλεγχό της στα κρίσιμα Στενά του Ορμούζ, να απαιτήσει πολεμικές αποζημιώσεις και να εξασφαλίσει την άρση των κυρώσεων – όλα αυτά προκαλώντας οικονομικό και στρατηγικό παγκόσμιο «πόνο» για να δείξει πόσο δαπανηρή θα μπορούσε να γίνει οποιαδήποτε μελλοντική σύγκρουση με το Ιράν.

Οι σταθεροί στόχοι του Νετανιάχου

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επιδιώκει να ανατρέψει το ιρανικό καθεστώς, το οποίο για μισό αιώνα έχει χαρακτηρίσει το Ισραήλ ως τον κύριο παγκόσμιο εχθρό του. Ο πολεμοχαρής Νετανιάχου, έχει επίσης καταστήσει σαφή τη φιλοδοξία του Ισραήλ να αναδιαμορφώσει τη Μέση Ανατολή, εξουδετερώνοντας όλες τις πιθανές απειλές για την ασφάλειά του, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειακών πληρεξουσίων που υποστηρίζονται από το Ιράν.

Ισραήλ βλέπει αυτόν τον πόλεμο ως την κορύφωση μιας διαδικασίας που ξεκίνησε μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, η οποία άρχισε να εξαλείφει τις κύριες περιφερειακές απειλές του.

Τι… ζυγίζουν οι «γείτονες» του Ιράν

Για τα αραβικά κράτη του Κόλπου, ο πόλεμος απέδειξε ότι το Ιράν αποτελεί την απόλυτη απειλή τους. Παραμένουν ενωμένα στην επιθυμία τους για σταθερότητα και οικονομική ευημερία, ωστόσο οι πόλεις τους έχουν υποστεί το κύριο βάρος των περισσότερων ιρανικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, αφήνοντας το αίσθημα ασφάλειας κλονισμένο και σπέρνοντας βαθιά δυσπιστία στους Ιρανούς γείτονές τους για τα επόμενα χρόνια.

Η πλειονότητα των χωρών της περιοχής, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν, θεωρούν πλέον το ιρανικό καθεστώς ως άμεση και μακροπρόθεσμη απειλή για την ασφάλειά τους και θα μπορούσαν τώρα να απαιτήσουν τον τερματισμό του πολέμου με εγγυήσεις για την ασφάλειά τους. Αντίθετα, χώρες όπως το Ομάν, αλλά και το Κατάρ, έχουν εκφράσει δυσαρέσκεια με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες για την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν.